Vaak wordt gedacht dat hoe je je voelt en hoe je denkt over jezelf je handelingen bepaalt. Maar soms is het ook andersom. En hierdoor kun je zelfs jezelf veranderen.
Een jaar iemand anders spelen
De niet gelovige auteur A.J. Jacobs heeft voor zijn boek 'The Year of Living Biblically' een jaar lang zoveel mogelijk volgens de leefregels die in de Bijbel staan te leven. In
dit interview (en uiteraard ook in zijn boek, zie link hieronder) is te lezen hoe hem dat beviel. En dat deze onderneming onmogelijk is, maar dat terzijde.
The Year of Living Biblically
A.J. Jacobs
Wat relevant is voor dit artikel, is dat hij daarin ook vertelt dat hij aan den lijve heeft ondervonden dat de dingen die hij deed ook zijn gedachten veranderden.
Een voorbeeld dat hij noemt is dat hij zich voor had genomen niet meer te roddelen. Na een tijdje kwamen de gedachten die het roddelen veroorzaakten ook minder in zijn hoofd voor. Ook deed hij voor zijn boek aan bidden, zonder dat hij er zelf in geloofde. Maar omdat hij het regelmatig deed, voelde hij meer voor het idee dat er misschien 'iets' heiligs is.
Hij concludeert uit de ervaringen van dat jaar, dat als je iemand anders wilt zijn, je gewoon moet beginnen te doen alsof je die persoon bent.
Zelfperceptie theorie
Er is wetenschappelijk onderzoek gedaan dat dit lijkt te bevestigen. Men noemt dit de
zelfperceptie theorie (en het heeft ook raakvlakken met
cognitieve dissonantie). Het komt er hierbij op neer dat je je over jezelf een bepaalde mening vormt. Deze mening wordt niet alleen door je gedachten bepaald, maar ook door het interpreteren van je handelingen. Als je iets dus vaak doet, zou je kunnen concluderen dat dit bij je past of aangeeft hoe je bent.
Onderzoek toont ook aan dat als mensen acteren, ze de gevoelens die daarbij horen ook echt voelen. Indien je bijvoorbeeld handelt alsof je kwaad of heel blij bent, dan blijft het niet bij die handelingen maar corresponderen ook je gevoelens daarmee.
Met andere woorden, doe alsof je vrolijk bent en je voelt je ook vrolijker.
Zichzelf versterkend effect
Deze aanpak kan ook een dubbel effect hebben. Stel je wilt een socialer leven terwijl je vindt dat je niet zo sociaal vaardig bent. Dan zou je dit volgens deze theorie moeten aanpakken door sociale situaties op te zoeken, ondanks dat je daar in het begin huiverig voor bent. Doordat je in die situaties bent, ga je jezelf als vanzelf socialer zien. Hierdoor wordt je zelfverzekerder in dergelijke situaties en gaan die je hierdoor beter af. Het dubbele aan dit effect is, dat je ook sociaal vaardiger wordt, want je krijgt steeds meer oefening.
Indien je een bepaald aspect aan jezelf wilt veranderen, kan het dus handig zijn om al te doen alsof je die eigenschap al hebt. Op een gegeven moment komt die dan 'vanzelf'.
Dit werkt het beste, of waarschijnlijk alleen, wanneer je over hetgeen je wilt veranderen geen sterkte opvatting hebt die het veranderen tegenwerkt. In dat geval moet je eerst dat beeld veranderen, door tegenvoorbeelden te vinden. Pas daarna zal de zelfperceptie theorie werken.
