Onder piekeren kun je alleen het continu nadenken over problemen verstaan, maar je kunt al het doelloos nadenken, dus ook zonder dat dit over problemen gaat, piekeren noemen. Meestal noemen we het dan echter malen. Piekeren is eigenlijk malen over mogelijke problemen.
Beide vormen kosten energie en lossen niks op. Dat gevoel heb je vaak wel. Mensen denken dat ze hun zelfkennis vergroten of tot een oplossing gaan komen van de problemen door het piekeren.
Wetenschappelijke studies tonen echter aan dat dit
niet het geval is. Het zelfinzicht wordt niet vergroot en men wordt er ook niet vrolijker van. Mensen die dit vaak doen, de echte piekeraars of tobbers, hebben zelfs een onjuiste pessimistische kijk op het leven. Dit zijn vaak ook de mensen die van een mug een olifant maken.
Teveel op deze manier nadenken zorgt voor
- meer somberheid en negatieve gedachten
- verminderde concentratie
- schaadt probleemoplossend vermogen (terwijl je waarschijnlijk de gedachte hebt dat je je negatieve gevoelens aan het oplossen bent)
- ondermijnt motivatie en vermindert ondernemingslust
Piekeren afleren
Belangrijk is het om bewust te worden van de piekermomenten. Als je daar een aantal dagen op let, dan zul je zien dat je gedachten regelmatig afdwalen zonder dat je constructief een probleem aan het oplossen bent. Door hier alert op te zijn kun je dit voorkomen.
Handig is om bij het afleren de volgende afspraak met jezelf te hebben: elke dag ga je 's avonds een kwartier besteden aan de gedachten die je had bij het piekeren. Overdag schrijf je, op het moment dat je gaat piekeren, het onderwerp op voor die avond en stopt dan met piekeren. Dit stoppen kun je doen door afleiding te zoeken (zie ook het artikel
Rust in je hoofd hiervoor).
Elke avond ga je tijdens het piekerkwartier je gedachten constructief te lijf. Ga voor elk punt na of het zin heeft om hierover na te denken. Is het een reëel probleem dat aangepakt moet worden? Zo ja, is het iets waar je invloed op kunt uitoefenen? Zo ja, doe dat dan in plaats van malen (verzin de actie die je gaat ondernemen). Zo nee, realiseer je dan dat het alleen energie kost om hierover na te denken. Bedenk je sowieso dat het niet erg is dat dingen soms fout lopen (pas op voor perfectionisme, zie ook
Twee vormen van perfectionisme).
Als er problemen zijn die aangepakt moeten worden, bekijk die dan in concrete stappen. Bij piekeren wordt meestal de nadruk gelegd op vage of onbeantwoordbare vragen ('waarom gebeurt mij dit nou?'). Denk in oplossingen en begin met een kleine stap in die richting. Zoek hulp indien dat nodig is.
De wetenschap dat de besproken vorm van zelfreflectie niet het positieve effect zal hebben dat je wilde alsmede het alert zijn op dergelijke situaties, kan je helpen gelukkiger te zijn (dan wel, minder ongelukkig).
Bron:
De maakbaarheid van het geluk van Sonja Lyubomirsky
